Shibari of kinbaku: welke term is preciezer?

27 oktober 2026

Andrei Tanto · Kinbaku Club

Shibari of kinbaku? We horen beide woorden voortdurend tijdens lessen, op festivals en in gesprekken over Japanse touwkunst. Soms worden ze als synoniemen gebruikt, soms probeert men er een strikte grens tussen te trekken. Maar voordat we bepalen welk woord ‘juister’ is, moeten we nagaan wat het in het Japans betekent — en wat we zelf willen zeggen wanneer we het gebruiken.

Het Japanse werkwoord 縛る (shibaru) betekent ‘binden’, ‘vastbinden’ en, in figuurlijke zin, ‘beperken’. Daarvan is het zelfstandig naamwoord 縛り (shibari) afgeleid: ‘het binden’, ‘binding’ of ‘beperking’. Het woord heeft op zichzelf geen uitsluitend erotische betekenis.

Dat is niet alleen mijn persoonlijke observatie. Het Japanse thematische lexicon 同人用語の基礎知識 (Dōjin Yōgo no Kiso Chishiki, ongeveer ‘Basiskennis van dōjin-terminologie’) beschrijft bij 縛り (shibari) uiteenlopende toepassingen: van iets met touw vastbinden tot zichzelf vrijwillig beperkingen opleggen bij het spelen of tijdens creatieve activiteiten. 縛りプレイ (shibari purei) kan bijvoorbeeld betekenen dat je een spel speelt met zelfgekozen beperkingen. Wanneer de auteur ingaat op bondage in een SM-context, noemt hij 緊縛 (kinbaku) en 拘束 (kōsoku, ‘fixatie’ of ‘vrijheidsbeperking’) als specifiekere benamingen. Niet ieder gebruik van shibari verwijst dus naar een erotische praktijk. [1]

In de internationale touwgemeenschap is shibari inderdaad een gangbare naam voor Japanse touwbondage geworden. Dat is een ingeburgerd en begrijpelijk gebruik. Het wist alleen niet de gewone betekenis van het Japanse woord uit.

Kijk naar de namen van bepaalde vormen: 菱縛り (hishi shibari) is een binding met een ruitpatroon; 後手縛り (ushirote shibari, ook gote shibari) duidt op het binden van de armen achter de rug; en 亀甲縛り (kikkō shibari) heeft een patroon dat aan een schildpadschild doet denken. In deze namen beschrijft shibari een bepaalde manier van binden.

Dat onderscheid wordt bijzonder zichtbaar in het glossarium van de Japanse school 縛楽式 (Shibaraku). Het heet 緊縛用語辞典 (kinbaku yōgo jiten, ‘Woordenboek van kinbaku-termen’), terwijl afzonderlijke bindingen onder 緊縛の型 (kinbaku no kata, ‘Kinbaku-vormen’) staan. Die indeling suggereert een bruikbaar onderscheid: kinbaku benoemt het overkoepelende gebied, terwijl shibari voorkomt in de namen van specifieke methoden en vormen. De opbouw van één glossarium bewijst uiteraard niet dat dit voor alle Japanse scholen een bindende regel is. Wel laat hij zien dat dit onderscheid aanknopingspunten heeft in het daadwerkelijke gebruik van Japanse terminologie. [2]

Zo kijk ik er zelf ook naar. Ik kan hishi shibari binden, andere bindingen kiezen en die aanpassen aan degene met wie ik werk. Maar wanneer die elementen onderdeel worden van een SM-scène met wederzijdse instemming — met de onderlinge dynamiek, reacties, intensiteit, esthetiek en gedeelde ervaring —, noem ik de praktijk als geheel kinbaku. Voor mij is een technische touwconstructie niet hetzelfde als wat er tussen mensen gebeurt.

緊縛 (kinbaku) betekent letterlijk ‘strak’ of ‘stevig binden’. Het woord kent ook neutrale, niet-erotische toepassingen. Binnen de Japanse touwcultuur is het echter sterk verbonden geraakt met erotische bondage en SM.

Japanse beoefenaars definiëren kinbaku daarbij niet altijd uitsluitend aan de hand van knopen of touwpatronen. Shibaraku beschrijft 緊縛 (kinbaku) bijvoorbeeld als communicatie tussen degene die bindt en degene die gebonden wordt, met behulp van touw en op basis van wederzijdse instemming. De school benadrukt dat dit haar eigen definitie is, die niet voor iedereen hoeft te gelden. [3]

Die gedachte sluit aan bij mijn eigen benadering. Niet het touw zelf staat centraal, maar de interactie tussen mensen. Touw schept voorwaarden, beperkingen en mogelijkheden en brengt een intentie over. Het vervangt echter niet de inhoud van de ontmoeting.

Ik gebruik kinbaku vooral voor de zinnelijke, erotische en SM-praktijk van het binden van een ander mens, ook wanneer die een artistieke of performatieve vorm aanneemt. Met ‘scène’ bedoel ik niet noodzakelijk een optreden voor publiek. Ook een privésessie met wederzijdse instemming kan een eigen dramaturgie, ritme en zich ontwikkelende relationele dynamiek hebben.

Deze opvatting vindt steun in Japanse bronnen, maar is niet de enige manier waarop de woorden in Japan worden gebruikt. Shibaraku erkent zelf dat kinbaku ook shibari wordt genoemd. En de Japanse beoefenaar Kasumi Hourai trekt in haar interview met Kinbaku Today geen universele, strikte grens tussen de termen, hoewel ze verschillen beschrijft in emotionele gevoelswaarde en ervaren intensiteit. Dat is haar persoonlijke beleving van de woorden, geen regel voor een hele traditie. [4]

Ik ben dus niet van plan iedereen te verbeteren die zegt: ‘Ik doe aan shibari.’ In een internationale omgeving is dat volkomen begrijpelijk. Voor mijn eigen onderwijs en artistieke werk vind ik dit onderscheid echter preciezer.

Wanneer het gaat om binden als handeling, een bepaalde methode of een specifieke binding, is shibari een natuurlijk en passend woord. Wanneer het gaat om de gehele praktijk van het binden van een mens met wederzijdse instemming — om zinnelijke, erotische, SM-gerelateerde en artistieke interactie —, geef ik de voorkeur aan kinbaku.

Het gaat er niet om het ene woord te verbieden ten gunste van het andere. Het gaat om de betekenis die we willen overbrengen. Ik noem bepaalde manieren van binden shibari, en de menselijke praktijk waarin ik ze gebruik kinbaku.

Dat onderscheid helpt me ook om uit te leggen wat ik in mijn lessen overbreng. Het gaat niet alleen om waar het touw loopt, maar ook om waarom je een bepaalde vorm kiest, welke rol de gebonden persoon speelt en hoe een technische beslissing onderdeel wordt van een interactie.

[1] 「縛り」 · 同人用語の基礎知識. Japans lexiconartikel over de brede betekenis van shibari en het gebruik in een SM-context. https://www.paradisearmy.com/doujin/pasok_shibari.htm

[2] 「縛楽式緊縛用語辞典」. Glossarium van de Japanse school Shibaraku, met de rubriek 緊縛の型 (Kinbaku-vormen). https://shibaraku.info/glossary/

[3] 「緊縛」 · 縛楽式. De definitie van de school: communicatie met wederzijdse instemming via touw. De terminologie wordt niet als algemeen bindend gepresenteerd. https://shibaraku.info/glossary/%E7%B7%8A%E7%B8%9B/

[4] “Kasumi Hourai Interview” · Kinbaku Today · 6 maart 2026. Oorspronkelijk interview met een Japanse beoefenaar, gepubliceerd in het Engels; geen Japanstalig transcript. https://www.kinbakutoday.com/kasumi-hourai-interview/

Voor aanvullende woordenboekraadpleging: 縛る (shibaru), 縛り (shibari), 緊縛 (kinbaku). https://kotobank.jp/